Einde weidevogelbescherming 2010

Vrijwilligers
Mijn indruk is dat we een heel goed weidevogelseizoen gehad hebben, zeker als ik dat vergelijk met de geluiden elders uit de provincie. In de eerste plaats is dat mede te danken aan de trouwe inzet van niet alleen de ouwe getrouwe, maar ook aan alle nieuwe vrijwilligers die al aardig ingewerkt zijn. Ik hoor alleen maar positieve geluiden. De onderlinge samenhorigheid groeit. Naast het serieuze werk wordt er veel gelachen. Anja Popelier heeft Henk Vink en Jos Schenkeveld namens het Brabants Landschap de kneepjes van het vak geleerd op de percelen van de Oude Weide Steeg, percelen die zeer populair zijn onder grutto’s. Dat er zoveel nesten gevonden worden werkt natuurlijk ook stimulerend.

Kritische soorten
Het aantal gevonden nesten van de kritische soorten is weer toegenomen, vooral die van de grutto en tureluur. Je zou dus voorzichtig kunnen concluderen dat de stand van deze soorten zich in onze streek stabiliseert. Ook het sluiten van de rustzones is goed verlopen, sommige boeren benaderden ons zelfs uit eigen beweging. Fantastisch, zo hoort het eigenlijk. Meeuwis Millenaar heeft in totaal maar liefst 18 rustzones in onze streek afgesloten. Dat is een kwart van de afgesloten contracten van de provincie Noord-Brabant!!! (in totaal werden er in de provincie 75 contracten afgesloten). Naast de zones die zijn afgesloten zijn er ook nog aantal broedgevallen waargenomen in raaigras.

Akkervogels
Opvallend dit voorjaar was de waarneming van veel veldleeuweriken, graspiepers en gele kwikstaarten in vergelijking met voorgaande jaren. Zou het mogelijk zijn dat de solabioranden die vorig jaar zijn aangelegd hierop van invloed zijn? Volgend voorjaar zullen we hier zeker op terugkomen. Ik vind het een interessante ontwikkeling.

Sternvlotjes
Van de vlotjes in de Wijkse Waard hebben twee of drie paartjes zwarte stern gebruik gemaakt. Rinus Punt heeft er in samenwerking met Ton Prinsen en Jan van Haperen van de VMB nog een aantal geplaatst op de IJsbaan nabij de Peereboom in Hank. Op het resultaat zullen we tot volgend voorjaar moeten wachten.

Sternvlotjes voor de ijsbaan op de Peerenboom bij Hank

Vervolg weidevogelbescherming 2010

In de loop van het seizoen hebben zich nóg een aantal nieuwe actieve vrijwilligers aangemeld. Meer dan vijftig actieve vrijwilligers zetten zich dit voorjaar in.

Onder begeleiding van ervaren dames en heren deden veel nieuwe vrijwilligers hun eerste nieuwe ervaring op met het vinden van hun eerste nest, wat voor bijna iedereen een onvergetelijk moment is.
Hiermee zijn de ook de zoekgebieden aanmerkelijk uitgebreid en dat is te merken ook. De streek rondom Genderen is nu ook in beeld, er worden tot ieders vreugde volop nesten gevonden.

Kievit
Ondanks de kou waren de Kieviten er vroeg bij. De indruk is dat er weer meer Kieviten in onze streek broeden in vergelijking met vorig jaar. De cijfers zullen het straks uitwijzen. Veel Kieviten waren al uitgebroed voordat de boeren hun land opgingen voor een eerste bewerking. Op 20 april scharrelden er in alle delen van het Land van Heusden en Altena al jonge Kieviten rond. Hopelijk hebben de pulletjes de bewerkingen van de akkers overleefd. Een aantal Kieviten is aan de tweede leg begonnen.

Scholekster
De Scholekster was zoals gebruikelijk wat later met het eerste legsel. Er zijn flink wat nesten gevonden. Het was een fraai gezicht zoals de vogels met hun zwarte koppen honkvast zaten te broeden.

Grutto
Maaiden de boeren vorig jaar hun graspercelen vanaf 12 april, dit jaar stonden de heren wekenlang in de startblokken om het land op te gaan voor de eerste snede. Rond 20 mei was het dan eindelijk zover. Gelukkig waren de nesten van de kritische weidevogels al gevonden.
Jos Schenkeveld en Henk Vink waren de gelukkigen die op 20 april het eerste Gruttonest vonden aan de Oude Weide Steeg, gevolgd door de groep rondom Oudendijk, die er dezelfde dag maar liefst vier vonden. Inmiddels zijn er in alle zoekgebieden ongeveer veertig Gruttonesten gevonden. Rond de Peerenboom nabij Hank hebben zes Gruttoparen het goed getroffen. Zij legden er hun legsels op een perceel met raaigras dat pas in augustus gemaaid zal worden. De eerste nesten zijn al uit en de kuikens worden heldhaftig beschermd door hun ouders. Ook werden er nesten door boeren gemeld in gebieden waar nooit eerder nesten aangetroffen werden, zoals pal ten oosten van de A-27.

Tureluur
Het grote nieuws is dat er maar liefst vijf! Tureluurnesten gevonden zijn. Dat is echt fantastisch want het betekent dat de Tureluurstand gestaag omhoog gaat. Het betekent ook dat de inspanningen van de vrijwilligers rijkelijk beloond lijken te worden. In meerdere delen van het Land van Heusden en Altena wordt de roep van de vogel gehoord of foeragerend gesignaleerd, maar waar de vogels tot broeden komen is nog niet bekend.

Wulp
De Wulpenstand lijkt dit jaar wat minder te zijn, maar het is misschien nog te vroeg om daar echt conclusies uit te trekken.

Legsels van kritische soorten
Het aanmelden de kritische soorten als Grutto, Wulp en Tureluur bij Meeuwis Millenaar van de Agrarische Natuurvereniging verloopt goed. Er zijn al ongeveer twaalf contracten voor rustzones afgesloten. Vrijwel alle boeren verlenen hun medewerking, de één in mindere, de ander in maximale mate. Na de periode van het vinden van nesten breekt er een nieuwe fase aan, waarbij het volgen van de jongen centraal staat.

Links: • www.weidevogels.nu • www.brabantslandschap.nl • www.landschapsbeheer.nl

Start weidevogelbescherming 2010

De startavond op 17 maart wordt druk bezocht. Nieuwe vrijwilligers krijgen alvast een voorproefje en worden bijgepraat. Marco Renes van het Brabants Landschap zal hen de geheimen van het beschermingswerk tijdens twee introductieavonden aanbieden. Om hen de kunst van het vinden van legsels aan te leren organiseerde loopgroep coördinator Henk van Diest een praktijkochtend op het erf en de akkers van Wilco de Zeeuw in Oudendijk. Met succes, er worden zeven kievitsnesten gevonden.

De totale groep wordt opnieuw ingedeeld. Anja Popelier, ook van het Brabants Landschap, werkt een verse ploeg in rondom De Oude Weide Steeg, de polder tussen Eethen en Babyloniënbroek. Een grote groep nieuwe vrijwilligers gaan hun vleugels uitslaan rondom Genderen en Drongelen. De overige nieuwe vrijwilligers worden ingedeeld in reeds bestaande groepen en ingewerkt door ervaren vrijwilligers. De hele groep bestaat nu uit 57 vrijwilligers, verdeeld over 9 loopgroepen bij 75 boeren.

Volgend jaar start er mogelijk een nieuw project in het Land van Heusden en Altena: ‘Collectief Weidevogelbeheer’. Hierbij maken boeren onderling afspraken om het gras in samenwerking met elkaar te maaien (mozaïkbeheer). Niet alle percelen worden tegelijkertijd gemaaid, maar afzonderlijk zodat de kuikens voortdurend voedsel en schuilmogelijkheid kunnen vinden. De gegevens van dit jaar zijn van invloed op het beleid volgend jaar.

Wat gebeurt er met de kuikens als de eieren eenmaal uitgekomen zijn? Het opgroeien van de jonge pullen is eigenlijk het enige doel waarvoor we ons deze maanden inspannen. Het valt niet mee om dat jonge grut waar te nemen op de akkers en in grasland. Het vraagt veel geduld. Aan het gedrag van de ouders is veel af te lezen. De vrijwilligers gaan zich er dit voorjaar extra voor inspannen, zeker met het oog op de nieuwe subsidieregelingen.

Drie maanden lang struinen de vrijwilligers door de polders. Ongetwijfeld komt men zoogdieren als haas, ree of wezel tegen. Medewerkers aan de zoogdierenatlas hebben een beroep op weidevogelbeschermers gedaan om waargenomen zoogdieren te melden op hun website: www.zoogdierenatlas.nl

Het wordt een spannend voorjaar. Het nieuws zal regelmatig aangevuld worden.

24 februari 2010

Beleef de lente live!

Voor het vierde jaar op rij is op www.beleefdelente.nl te zien hoe vogels een nest bouwen, baltsen, eieren leggen, broeden en af- en aanvliegen met voedsel voor hun jongen. Romantiek en drama waren vorige jaren aan de orde van de dag; parende ooievaars en ijsvogels, holenduiven die torenvalken uit hun nest verjoegen en aarzelend uitvliegende steenuiltjes stonden garant voor een paar spannende vogelsoaps. Dit jaar belooft het met de grootste uilensoort ter wereld - de oehoe, waarvan er slechts enkelen in ons land broeden - een spectaculaire aflevering van Beleef de Lente te worden.

Op www.beleefdelente.nl zijn dagelijks korte filmpjes met hoogtepunten te zien en per vogel wordt een weblog bijgehouden door een deskundige. Ook zijn er forums waar kijkers met elkaar kunnen communiceren en vragen kunnen stellen. De verschillende vogels zijn 24 uur per dag te volgen, wat veel waardevolle onderzoeksgegevens oplevert. De camera's blijven tot 1 juli aan.

Vogelbescherming Nederland zorgt er uiteraard voor dat de nesten niet verstoord worden. Zo zijn de camera's lang voordat de vogels op hun nest aankomen al geinstalleerd en worden de locaties afgeschermd voor het publiek zodat de vogels in alle rust kunnen broeden. Beleef de Lente was de voorgaande jaren een groot succes. In 2009 werd de website maar liefst door 900.000 verschillende mensen bezocht.

feb-2010

Vrijwilligers gezocht weidevogelbescherming

Wie belangstelling heeft kan contact opnemen met groepscoördinator Len Bruining, tel: 06-22666910 of zich aanmelden via info@altenatuur.nl

13 januari 2010

Boek Akkervogels

Aantal gevonden legsels en uitkomstpercentage per jaar

	2009	2008	2007	2006	2005	2004	2003	2002	2001	2000
Legsels	181	237	202	237	137	121	22	37	-	60
Uitkomst (%)	82,8	78,0	79,7	70,1	75,4	75,9	81,8	78,8	-	83,3

Aantal beschermde legsels per soort per jaar

	2009	2008	2007	2006	2005	2004	2003	2002	2001	2000
Grutto	30	19	14	17	10	6	5	6	-	4
Kievit	121	173	154	192	110	105	16	27	-	48
Scholekster	18	30	23	14	17	6	1	4	-	7
Tureluur	4	3	2	4	0	1	0	0	-	0
Wulp	8	5	1	3	0	1	0	0	-	0
Wilde eend	1	0	1	2	0	0	0	0	-	1
Knobbelzwaan	0	0	0	1	0	2	0	0	-	0
Waterhoen	0	0	0	1	0	0	0	0	-	0
Kleine plevier	0	0	0	1	0	0	0	0	-	0
Rietgors	0	0	0	1	0	0	0	0	-	0
Patrijs	2	0	2	1	0	0	0	0	-	0
Meerkoet	0	0	2	0	0	0	0	0	-	0
Zwarte stern	1	5	3	0	0	0	0	0	-	0
Canadese gans	0	1	0	0	0	0	0	0	-	0
Graspieper	0	1	0	0	0	0	0	0	-	0
Totaal aantal	181	237	202	237	137	121	22	37	-	60

Verliesoorzaken per jaar (%)

	2009	2008	2007	2006	2005	2004	2003	2002	2001	2000
Predatie	5,1	nnb	6,4	9,1	5,1	10,3	13,6	12,1	-	3,7
Beweiding	nnb	nnb	0	0	0	0,9	0	0	-	0
Werkzaamheden	2,2	nnb	4,5	3,5	1,5	6,0	0	9,1	1	9,3
Verlaten	1,4	nnb	1,0	5,6	6,5	3,5	4,6	0	-	1,9
Overig	0,7	nnb	0	0	0	0	0	0	-	0
Onbekend	8,0	nnb	8,4	11,7	11,5	3,4	0	0	-	1,8
Totaal verlies	17,4	nnb	20,3	29,9	24,6	24,1	18,2	21,2	-	16,7

Rietraadsel

Bas Verschoor ontdekte bij een wandeling over de golfbaan in Almkerk een rietbladconstructie. De afbeelding is bijgevoegd.

Oproep: wie kan ons vertellen wie de dader of de constructeur van deze rietbladconstructie is.

Beschrijving:

Er zijn 7 rietbladen kunstig aan elkaar geknoopt. Opvallend is dat riet een tegenovergestelde bladstand heeft en het vlechtwerk in een vlak gesitueerd wordt. Het lijkt erop dat de constructeur bovenaan begonnen is, een gat in het tweede blad gemaakt heeft, dit blad plus de twee delen van het volgende blad vervlochten heeft en vervolgens zo door is gegaan. Wellicht zijn er natuurspeurders onder de lezers van onze site die meer weten van dit type vlechtwerk. Reacties zijn welkom.

Fantastisch werkseizoen beheercommissie natuurgebieden 2008/2009

De beheerscommissie van Altenatuur kijkt terug op een zeer geslaagd winter-werkseizoen. Op de natuurwerkdag 2008 werd het seizoen gestart. Op die dag werd de helft van de griend langs de Emmikhovenseweg te Almkerk afgezet en op de werkochtenden daarna werd niet alleen het hakwerk afgerond maar ook al het hout opgebost en afgevoerd naar een biomassa centrale voor opwekken van duurzame energie. Vervolgens werd de gehele griend langs de Uitwijkse kant van de Wijde Alm afgezet en het gehakte hout opgeruimd. Het sterke ijs op de Alm maakte het mogelijk om ook enkele essen en wilgen langs de oever, die de lichtval in de griend belemmerden, af te zetten.

Tenslotte werd er nog een aantal ochtenden gewerkt in Bellemakers’ Griend bij Almkerk. De 6-jaar durende kapcyclus is daar nu voor de helft voorbij en we hopen het komende winterseizoen het werk af te ronden. In de Struikwaard vonden het afgelopen seizoen geen werkzaamheden plaats. Hoog tijd om daar het nieuwe winterseizoen te openen op de landelijke natuurwerkdag, 7 november a.s. Volg de berichten hierover op de Altenatuursite en in de streekbladen.

Opnieuw werd er dit winterseizoen weer meer uitgevoerd dan in voorgaande jaren. Dit komt omdat naast de vaste werkochtenden op de tweede zaterdag van de maand ook tussentijdse ochtenden werden ingepland. De vrijwilligers ontvingen bij de jaarwisseling als dank een fotoboekje, gemaakt door Rob en Thomas Mulder waarin het natuurbeheerswerk in de verschillende gebieden in beeld wordt gebracht. Dank aan alle harde werkers voor de grote inzet en de gezelligheid in het buitenwerk! Het feit dat er heel veel werk is verzet betekent niet dat de werkploeg geen versterking kan gebruiken. De cyclus van het griendonderhoud levert jaarlijks weer nieuw werk op dat gedaan moet worden. Kom daarom de sfeer proeven op de natuurwerkdag (zie Programma Najaar voor informatie) en meldt u aan als vrijwilliger. Vele handen maken licht werk!

Archief 2007-2008

Resultaten Weidevogelbescherming 2007

Door Len Bruining (Weidevogelgroep Altenatuur)

De cijfers zijn weer bekend en ieder voorjaar verloopt weer anders en er is altijd wel weer iets met het weer.Een cliche, maar als vrijwilliger van weidevogelbescherming wordt je steeds weer met je neus op de feiten gedrukt. “Het lijkt wel boeren”, aldus 1 van de meewerkende agrariers. Dit voorjaar kenmerkte zich door bijzonder langdurige droogte. Er zijn minder nesten gevonden in vergelijking met het zo succesvolle seizoen van 2006, toch ligt het uitkomstpercentage weer hoger dan vorig jaar. Ook het aantal hectares waarop gezocht mag worden is weer toegenomen.

Nooit eerder was er gedurende zo'’n lange periode nauwelijks sprake van enige regenval. In de loop van de tijd vormde er zich op de kleigrond in ons poldergebied een ondoordringbare aardkorst waar weidevogels nauwelijks met hun snavel door heen konden prikken om het voedsel te zoeken dat zo noodzakelijk is om op te vetten voor een langdurige broedperiode. Op sommige percelen werd er daardoor niet gebroed. Maar na de langverwachte regen begonnen de vogels toch aan een inhaalslag en met hun sierlijke baltsvluchten bepaalden kievitsmannetjes hun territorium. Ook Grutto’s, Wulpen en Scholeksters begonnen beduidend later met broeden in vergelijking met vorige jaren.
Uiteindelijk bleek dat de weidevogels, met name de Grutto juist het lager gelegen centrum van het land van Heusden en Altena uitkozen om er te broeden. De reden laat zich raden, de komgrond was er vochtig zo niet nat waardoor het voedselaanbod groter was dan in omringende weilanden. Maar ook op de akkers van Wilco de Zeeuw, de enige biologische boer in onze streek was het weer een drukte van belang. De akkers en weilanden van de Wijkse waard waren gelukkig ook weer favoriet onder de weidevogels. De Tureluurs keerden er ook weer terug.

Folder Agrarische Natuur Vereniging (A.N.V.) en Altenatuur
De samenwerking met de A.N.V. verloopt onverminderd goed. Komende winter wordt er in samenwerking met de A.N.V. een gezamenlijke folder ontworpen over weidevogelbescherming.
De akkerranden die in het voorjaar van 2006 werden ingezaaid met wintertarwe zijn gedurende de winter blijven staan en hebben, in eerste instantie bedoeld als schuilplaats voor kuikens, ook de afgelopen winter hun diensten bewezen. Eén keer per maand werd er geïnventariseerd welke vogels gebruik maakten van de randen. Opvallend was dat twee soorten die op de rode lijst staan, de Veldleeuwerik en de Patrijs, opvallend veel gebruik maakten van de randen.

Tv-opname
Omroep Brabant-tv verzocht ons medewerking te verlenen aan een opname voor het programma ‘Brabant Natuurlijk’. De opname heeft plaats gevonden in het gebied rondom Oudendijk Sleeuwijk. Op de mooie zomeravond van dinsdag 22 mei werd de zoekgroep gevolgd door een regisseur, geluidsman en cameraman. Met de ondergaande zon schoot de cameraman een paar prachtige plaatjes van baltsende kieviten, dreigende Grutto’s en landschappelijk schoon. De uitzending vindt plaats in het voorjaar van 2008.

In de wintermaanden staan er een aantal bijeenkomsten gepland waar zowel lokale als provinciale coördinatoren bij elkaar komen. Zij zullen daarbij alles in het werk stellen om het komende seizoen weer tot een gezellig, leerzaam, vruchtbaar en succesvol voorjaar te maken.

Alle resultaten in een tabel:

Omvang per jaar

	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007
Hectares	97	-	101	101	234	286	418	494
Agrariërs	5	-	6	6	24	29	37	47
Beschermers	6	-	12	15	27	29	46	45

Aantal gevonden legsels en uitkomstpercentage per jaar

	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007
Legsels	60	-	37	22	121	137	237	202
Uitkomst (%)	83,3	-	78,8	81,8	75,9	75,4	70,1	79,7

Aantal beschermde legsels per soort per jaar

	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007
Grutto	4	-	6	5	6	10	17	14
Kievit	48	-	27	16	105	110	192	154
Scholekster	7	-	4	1	6	17	14	23
Tureluur	0	-	0	0	1	0	4	2
Wulp	0	-	0	0	1	0	3	1
Wilde eend	1	-	0	0	0	0	2	1
Knobbelzwaan	0	-	0	0	2	0	1	0
Waterhoen	0	-	0	0	0	0	1	0
Kleine plevier	0	-	0	0	0	0	1	0
Rietgors	0	-	0	0	0	0	1	0
Patrijs	0	-	0	0	0	0	1	2
Meerkoet	0	-	0	0	0	0	0	2
Zwarte stern	0	-	0	0	0	0	0	3
Totaal aantal	60	-	37	22	121	137	237	202

Verliesoorzaken per jaar (%)

	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007
Predatie	3,7	-	12,1	13,6	10,3	5,1	9,1	6,4
Beweiding	0	-	0	0	0,9	0	0	0
Werkzaamheden	9,3	-	9,1	0	6,0	1,5	3,5	4,5
Verlaten	1,9	-	0	4,6	3,5	6,5	5,6	1,0
Overig	0	-	0	0	0	0	0	0
Onbekend	1,8	-	0	0	3,4	11,5	11,7	8,4
Totaal verlies	16,7	-	21,2	18,2	24,1	24,6	29,9	20,3

Wie vindt de Plataanvouwmijnmot!?

Het kleine vlindertje genaamd ‘plataanvouwmijnmot’ (Phyllonorycter platani) is het beste waar te nemen als rups. De rupsen maken duidelijk zichtbare vraatsporen (zogenaamde "mijnen") in de bladeren van de plataan. De soorten waarvan de rupsen in bladeren van bomen en planten leven, noemen we bladmineerders. Elke bladmineerder heeft zijn eigen karakteristieke vraatbeeld.
De Plataanvouwmijnmot is wel heel erg gemakkelijk te determineren: de soort leeft als rups alleen op plataan en op de plataan komt maar één soort vouwmijn voor. Platanen weet ieder wel in zijn of haar omgeving te staan. Omdat de rups in het blad mineert en omdat de plataanbladeren in de loop van november op de grond terecht zijn gekomen kunnen de mijnen eenvoudig en zelfs zonder bukken worden gevonden.
De onderstaande foto werd gemaakt in Sleeuwijk. Plataanvouwmijnmotten komen dus ook in deze regio voor! Kijk zelf eens naar de afgevallen bladeren van de plataan bij u in de buurt en geef de waarneming door aan Altenatuur!

Leuke ontwikkelingen langs oevers Afwateringskanaal

Afgelopen zomer zijn is door Waterschap Rivierenland hard gewerkt aan de Ecologische Verbindingszone Afwateringskanaal-noord. Hierbij zijn langs delen van het afwateringskanaal, tussen de Zevenbansche Boezem en het Uitwijksche Veld, inhammen en flauwe oevertaluds aangelegd. Het doel hiervan is het creëren van betere omstandigheden voor vissen, moerasplanten en moerasvogels.
Op de kale vergraven delen kiemden spontaan vele soorten planten. Begin oktober konden reeds meer dan 100 soorten worden vastgesteld, waaronder verschillende niet alledaagse verschijningen. Een bloeiend exemplaar van Waterpunge is het meest speciaal. Deze soort is langs de kust (bv. In duinvalleien) en in bepaalde delen van Oost-Nederland niet zeldzaam. In ons polderland is het zeker een bijzonderheid, die slechts incidenteel kan worden aangetroffen.
Enkele andere karakteristieke soorten zijn Rijstgras, Groot moerasscherm en Lidsteng.
Vele juveniele Groene kikkers toonden aan dat ook de fauna snel weet te profiteren van de verbeterde omstandigheden.

Resultaten nachtvlindernacht op Fort Giessen

Vrijdagavond 7 september heeft Altenatuur deelgenomen aan de Nationale Nachtvlindernacht. Deze nacht werd dit jaar voor de derde keer georganiseerd door De Vlinderstichting. Het doel is het verzamelen van nachtvlindergegevens op veel plaatsen door het hele land. Daarbij is dit een leuke gelegenheid om geïnteresseerden kennis te laten maken met nachtvlinders.
Ook voor Altenatuur was het de derde keer dat werd deelgenomen aan dit evenement. Bij het verenigingsgebouw Fort Giessen werd in aanwezigheid van 15 geïnteresseerden van 21.00 uur tot ongeveer 00.30 uur nachtvlinders gelokt. Hiervoor werd een een opstelling met felle lampen gebruikt. Hierdoor worden de vlinders aangetrokken waarna ze rustig gaan zitten op een gespannen wit laken.

Door de redelijk lage temperatuur werden niet bijzonder veel soorten waargenomen. Toch was de avond met 19 soorten zeker geslaagd. De meest talrijke soort was het Stro-uiltje waar meer dan 50 exemplaren werden gezien. Leuke soorten waren de Essengouduil en Vuursteenvlinder (zie foto). Volgend jaar doen we zeker weer mee!

In juni veel Distelvlinders te zien!

Sinds een week worden ineens veel Distelvlinders waargenomen. De Distelvlinder is een trekvlinder uit Zuid-Europa die jaarlijks in sterk wisselende aantallen kan worden waargenomen. De soort plant zich hier in de zomer voort en de nakomelingen die hieruit voortkomen vliegen grotendeels weer terug. Waarnemingen van Distelvlinders maar ook van andere soorten kunnen worden doorgegeven via info@altenatuur.nl.

Distelvlinder

’Van der Valk is uit den boze’

Sleeuwijk - De komst van een hotel-restaurant van Van der Valk naar de Rijksstraatweg in Sleeuwijk, maakt geen schijn van kans. De Werkendamse politiek haalt radicaal een streep door het idee van de horecaketen.

Van der Valk heeft grond langs de Rijksstraatweg. Werkendam heeft die grond nodig om de weg te verbreden. Volgens Wethouder Vincent van den Berg (openbare werken, CDA) wil het concern alleen grond ruilen, en dan gelijk vergunning krijgen voor een hotel-restaurant.

Van den Berg zou graag een 'goed onderzoek' willen uitvoeren, om te kijken of er argumenten zijn mee te werken aan het idee. Maar de politieke weerstand is groot. "Uit den boze", stelde Hannie Visser-Kieboom (CDA). "Het gebied ligt in de directe omgeving van Fort Altena, onderdeel van de beschermde Hollandse Waterlinie. Alleen al het idee is bijna vloeken in de kerk." Ook SGP, ChristenUnie en SDC willen niets van een hotel weten. "Wat hebt u zich op de hals gehaald, door Van der Valk zo'n handvat te reiken", bekritiseerde Chris Baggerman (SGP) Van den Berg.
Als de gemeente en Van der Valk het tóch eens worden, kan de aanpak van de Rijksstraatweg in augustus 2008 beginnen. Komen ze er binnen een paar maanden niet uit, dan gaat Werkendam de grond onteigenen. Dat duurt ongeveer een jaar. De verbreding start dan in december 2008.

Bron: Brabants Dagblad

Eerste Rivierrombouten weer waargenomen langs de Merwede

De Rivierrombout is een zeldzame libellensoort die uitsluitend langs de grote rivieren voorkomt. Jaarlijks ‘sluipen’ honderden larven van de uit langs de Merwede. Dit prachtige ‘vervellen’ is voor oplettende waarnemers makkelijk te zien op een van de strandjes langs de rivier bij Werkendam, Sleeuwijk of Woudrichem. De kleine bruine larven kruipen uit het water het strandje op en binnen een uur komt uit de larven een geel-zwarte libel te voorschijn! In de eerste week van juni zijn de eerste waargenomen, maar tot in augustus kan deze soort gezien worden.

Uitsluipende Rivierrombout

’Het land wordt bewerkt, wat er ook gebeurt’

"Hier is er een!" Het eerste en enige kievitsnest van de dag is gevonden. De boer, van wie het stuk grond is, zag het als eerste. Zo verwonderlijk is dat niet. "Ik houd de kieviten al een tijdje in de gaten, dus had ik wel een vermoeden waar ik moest zoeken. Bovendien moet je natuurlijk goed weten hoe je moet zoeken. Niet te ver vooruit kijken, maar ook niet vlak voor je voeten", verklaart de boer zijn ontdekking van het nest.

Ze hadden ook niet verwacht veel meer nesten te vinden, de vrijwilligers van de weidevogelgroep van natuurbeschermingsvereniging Altenatuur. Met twintig man sterk struinden ze afgelopen zaterdagochtend het land van boer Meeuwis Millenaar af. Op zoek naar weidevogelnesten. Allen een paar stevige bergschoenen of kaplaarzen aan de voeten en een verrekijker om de nek. Nu zoeken ze vooral nesten van kieviten, later in het seizoen komen daar andere vogels bij.

"De bijeenkomst vandaag is eigenlijk meer bedoeld om er weer even in te komen", legt Len Bruining, coördinator van de weidevogelgroep, uit. "Mensen krijgen zo ook de kans elkaar te leren kennen en het schept meteen een band tussen de vrijwilligers. Bovendien is het voor nieuwkomers een goede gelegenheid ervaring op te doen." De club van Bruining werd onlangs uitgeroepen tot weidevogelgroep van 2006. "Die eer hebben we hoog te houden, dus we gaan er ook dit jaar volop tegenaan!"

De vogelaars zoeken vandaag op een stuk akkerland waar eerst maïs stond. "Als je goed kijkt, zie je dat het land hier wat glooiend loopt", zegt Elisa Verschoor. Zij is een van de meer ervaren weidevogelbeschermers. "Kieviten zoeken meestal de hogere plekken op het land om hun nest te bouwen, zodat ze wat meer overzicht hebben. Daar links vliegt er een, dat hoor je aan het geluid dat hij maakt." Prompt bootst ze het geluid van de kievit na.

De opkomst vandaag is behoorlijk. Daarom wordt de zoekmethode aangepast. Een rij mensen loopt naast elkaar op een brede strook land en kamt zo het gebied uit. "Normaal gesproken doe je dat met drie é vier man", legt Verschoor uit. "Dan ga je ook anders te werk. Eerst observeer je de vogels en hun gedrag. Dan kun je gerichter zoeken. Het nadeel van zo'n grote groep is dat het een beetje een theekransje wordt, omdat iedereen met elkaar loopt te kletsen en zo minder goed oplet."

Het duurt een half uur tot ze het nest vinden. Vier kleine gespikkelde eieren liggen keurig naast elkaar te wachten tot de vrouwtjes- kievit ze weer komt verwarmen. "Nu wij in de buurt zijn, durft de kievit zich natuurlijk niet te vertonen. Daarom komen wij alleen op het land als het echt nodig is", zegt Herman van Krieken. Hij coördineert de zoektochten op het land van Millenaar. Wanneer iemand een nest vindt, wordt het met stokjes gemarkeerd en geeft de weidevogelgroep dat door aan de boer. Die kan vervolgens bij het bewerken van het land opletten dat hij het nest niet platrijdt. "Zo is de overlevingskans van jonge kieviten een stuk groter", legt hij uit. Terwijl hij dit zegt, bekijkt hij het zojuist gevonden nest door zijn verrekijker. En daar is ze alweer, de kievitmoeder die haar toekomstige jongen op temperatuur houdt.

Van Krieken legt uit waarom het zo belangrijk is dat de nesten worden gevonden: "Het land wordt bewerkt, wat er ook gebeurt. Het is dus belangrijk dat wij eerst op het land zijn geweest, zodat de nesten beschermd blijven."

Voor boer Millenaar is het vanzelfsprekend dat hij meewerkt aan dit project. "Ik woon hier al mijn hele leven en ik hou van de natuur. Ik vind het niet meer dan normaal dat je probeert die te behouden."

Dat doet hij al sinds er werd begonnen met weidevogelbescherming. Hij was een van de eerste zes boeren, die hun medewerking aan het project verleenden. Inmiddels zijn dat er 39. Dat aantal groeit nog steeds.

Het is niet zo dat de kieviten zich verder niet hoeven te bekommeren om hun eieren. Er zijn altijd wel kraaien of andere roofdieren, die het op het nest hebben gemunt. Daar kan de weidevogelgroep niets aan doen, maar als het aan hen ligt, hebben de vogels in ieder geval één zorg minder.

Bron: BN De Stem

Weidevogelgroep van Altenatuur 'de beste'

De weidevogelgroep van natuurbeschermingsvereniging Altenatuur is uitgeroepen tot 'weidevogelgroep van het jaar 2006'. Dat gebeurde donderdagavond tijdens de provinciale jaaravond vrijwillige weidevogelbescherming.

Len Bruining, coördinator van de werkgroep, ontving de prijs uit handen van Bert van Dijk, voorzitter van Brabants Landschap. Van Dijk roemde de goede organisatie, inzet en de goede resultaten die zijn geboekt.

Len Bruining wordt toegesproken door de voorzitter van Brabants Landschap Bert van Dijk

Weidevogelgroep Altenatuur is uitgegroeid tot een van de grootste in Brabant: 46 vrijwilligers zoeken en beschermen weidevogellegsels bij 37 agrariërs, over een oppervlakte van meer dan 400 hectare. Afgelopen jaar viel de groep op door een project met randenbeheer, in samenwerking met de Agrarisch Natuurvereniging Altena-Biesbosch.

De komende weken begint het weidevogelseizoen.
In Noord-Brabant trekken meer dan 750 vrijwilligers het veld in om nesten van grutto, kievit, wulp en andere weidevogels te beschermen.

Bron: Brabants Dagblad

Heeft u interesse om zelf deel te nemen aan weidevogelbescherming? Meld u aan of vraag meer informatie: info@altenatuur.nl

Resultaten bescherming Steenuilen

Vorige week heb ik nog in een steenuilenkast gekeken. Gewoon nieuwsgierig of ze erin huisden. Achterin de kast zat het uilen-echtpaar rustig naar me te kijken. Vanmiddag samen met Rinus en Petro 3 nieuwe kasten opgehangen. Het begint weer te kriebelen. Hoe gaat het verlopen in 2007.

2006 was een succesvol jaar. Van de ongeveer 65 kasten werden er in 7 gebroed. In een kast waarin vorig jaar nog gebroed werd, was er nu geen broedgeval. In 2 kasten werden nu voor het eerst bewoond door de steenuil.
Elke keer is het weer een verrassing of er steenuilen in de kast wonen. Zo ook bij een kast in Rijswijk die we slechts een paar maanden daarvoor hadden opgehangen. Toen we er in keken, was er 1 ei net uit. Later zijn uit die kast 3 jongen gevlogen. De tweede keer dat we gingen kijken, lagen er 6 dode jonge spreeuwen in de kast, die werden aan de jongen gevoerd. Waarschijnlijk waren er niet voldoende muizen aanwezig of de jonge spreeuwen waren een gemakkelijke prooi.
De andere nieuwe kast was ook een totale verrassing, deze was een van de eerste kasten die we hadden opgehangen. Al jaren werd die bewoond door een koolmees of een spreeuw. De eigenaar had ons aangegeven dat we niet hoefden te kijken, want er zat toch niets in. Wij geloofden hem op zijn woord. Het is namelijk iemand die verstand heeft van vogels. Wat schetste onze verbazing dat hij in juni jonge steenuilen in de tuin tegen kwam. Toch maar even in de kast gekeken, 3 jonge steenuilen!

In totaal vlogen er 20 jongen uit onze kasten. Verder werden er veel kasten bezet door de spreeuw en koolmees. In een enkel geval broedden er een pimpelmees, kauw of winterkoning. In een kast hadden de hommels de kast benut voor hun nest.

Tekst: Arie van de Herik

Ziet u zelf Steenuilen? Laat het Altenatuur weten en stuur een email naar info@altenatuur.nl

Altenatuur op zoek naar nieuwe vrijwilligers

GIESSEN – De beheerscommissie van natuurbeschermingsvereniging Altenatuur onderhoudt al meer dan 10 jaar enkele natuurgebieden. In een griend, langs de Wijde Alm en rondom fort Giessen wordt onderhoud gepleegd aan bomen, houtwallen en voetpaden. Het bestuur is op zoek naar nieuwe vrijwilligers.

Gedurende vele jaren heeft een vaste groep zich ingezet voor het beheer van grienden en andere natuurgebieden. Ongeveer tien vrijwilligers in wisselende samenstelling namen deel aan deze werkochtenden. De afgelopen winterseizoenen zijn er helaas om verschillende redenen mensen afgevallen. De werkploeg is min of meer gehalveerd. Het succes van de jaarlijkse natuurwerkdag toont aan dat er onder ruim 350 Altenatuurleden velen zijn die het leuk vinden om buiten in de natuur de handen uit de mouwen te steken. De beheerscommissie is op zoek naar nieuwe vrijwilligers zodat de vrijwilligersgroep weer aangroeit tot 30 personen die minimaal 2 maal per seizoen een werkochtend meedoen zodat er veel meer werk verzet kan worden. Buitenwerken is gezond en buitengewoon gezellig.

De werkochtenden vinden buiten het groeiseizoen plaats tussen oktober en april op iedere derde zaterdag van de maand plaats en duurt van 8.30 – 12.00 uur. Materiaal is aanwezig. Mensen die zelf goed gereedschap hebben kunnen dat meenemen. Altenatuur heeft wettelijke verzekeringen afgesloten voor vrijwilligers.

Voor informatie over werklocaties of aanmelding als vrijwilliger: Jaap van Diggelen 0183-402034 en Pia Stierman: 0183-505341 of per email: info@altenatuur.nl

Voorbereidingen weidevogelbescherming al in volle gang

Wie buiten is en goed om zich heen kijkt ziet de lente iedere dag, stukje bij beetje naderen. Het valt op dat het groene waas op het land, de bomen en struiken iedere dag in kracht toeneemt. Het is waar, de lente komt eraan. De zangvogels zingen al dat het een lieve lust is. De eerst grote groep Grutto’s is al gesignaleerd in de uiterwaarden bij Genderen. Ook zijn er al een berichten over baltsende kieviten in de Biesbosch. Tijd voor de bereiding van een nieuw weidevogelseizoen met vruchtbare resultaten.

De eerste bijeenkomst is reed bekend: op donderdagavond 1 maart vindt de provinciale jaaravond in Hotel Vught plaats: aanvang 20.00 uur (zaal open om 19.15 uur).

Naast de presentatie van de resultaten van de weidevogelbescherming 2006 belooft de lezing zeer interessant te worden. De lezing van Ben Koks gaat over de Grauwe kiekendief en andere akkervogels in Oost - Groningen. Ben Koks is zeer actief in de Werkgroep Grauwe Kiekendief. Speciaal voor deze bijzondere soort worden in Groningen op grote schaal akkerranden aangelegd en beschermingsmaatregelen genomen. Dit levert spectaculaire resultaten op voor de Grauwe Kiekendief maar ook voor soorten als Patrijs, Veldleeuwerik en Kwartel. Ben Koks vertelt zeer enthousiast over dit werk en werk en gebruikt prachtige foto’s van de bekende natuurfotograaf Hans Hut.

Er wordt in principe gecarpoold. Verzamelen om 19.00 uur op de carpoolplaats bij de Kromme Nol (op weg naar de brug naar Heusden bij Wijk en Aalburg).

Tekst: Len Bruining, coördinator weidevogelbescherming Land van Heusden en Altena

Vleermuiswerkgroep Noord-Brabant onderzoekt Fort Giessen

Op zaterdag 6 januari heeft de Vleermuiswerkgroep Noord-Brabant een telling van overwinterende vleermuizen in Fort Giessen uitgevoerd. Door jaarlijks alle belangrijke winterverblijven in onze provincie te bezoeken wil de werkgroep een beeld krijgen van de ontwikkeling van de verschillende soorten.

Leden van de vleermuiswerkgroep op zoek. Inzet: Baardvleermuis

Ter verbetering van de overwinteringsmogelijkheden zijn afgelopen zomer diverse betonnen elementen in het fort opgehangen. Tijdens de telling bleek dat de vleermuizen hier goed gebruik van maken. In een van de blokken werd zelfs een Gewone dwergvleermuis aangetroffen, een nieuwe soort voor het fort!

Verschillende elementen verbeteren de overwinteringsmogelijkheden

In het tweede Altenatuurtje van 2007, dat verschijnt in april of mei, zal door de vleermuiswerkgroep uitgebreid verslag worden gedaan van de aangetroffen soorten en aantallen.

Gebouw B van Fort Giessen; het vleermuisreservaat