2011 moeilijk jaar voor weidevogels

door Len Bruining

Burgers en buitenlui genoten in het voorjaar van 2011 van prachtig, droog en zonnig  weer, maar voor veel weidevogels was het een moeilijk voorjaar. Door de extreme droogte vonden kieviten en scholeksters in de maanden april en mei maar weinig voedsel op de kurkdroge akkers.  Het uiteindelijke aantal gevonden nesten bleef vrijwel gelijk in vergelijking met het voorgaande jaar, maar er werden weinig jonge pullen gezien op de ontstane Sahara. Ook de grutto’s en wulpen begonnen later met broeden. Een uitzondering hierop was de Wijkcksche Waard. Daar werd de ijsbaan onder water gezet en de ontstane plasdras plas had direct grote aantrekkingskracht op weidevogels. Tureluurs plonsden er lustig in rond, gretig prikten zij met hun snavels in de voedselrijke bodem. Ook eendsoorten en andere steltlopers kwamen een  hapje mee-eten.

Steeds meer boeren krijgen er plezier in om nesten van weidevogels te beschermen en ook nieuwe vrijwilligers melden zich ieder voorjaar weer aan. Het waren er dit jaar in totaal zestig die onder leiding van de natuurbeschermingsverenigingen Altenatuur en VMB over de akkers struinden om legsels van kievit en scholekster te behoeden tegen landbouwwerkzaamheden.

Voor grutto’s wulpen en tureluurs zijn er speciale regelingen getroffen. Dankzij de inzet van de vrijwilligers die de gegevens de afgelopen jaren nauwkeurig in kaart gebracht hebben is de provincie Noord-Brabant er toe over gegaan  een subsidieregeling open te stellen voor het zogenaamde ‘collectieve weidevogelbeheer’. Boeren in drie kansrijke kerngebieden sloten afgelopen winter met gebiedscoördinator Meeuwis Millenaar van de ANV een contract af dat zij gedurende zes achtereenvolgende jaren op zijn vroegst op 1 juni het gras mogen gaan maaien. Het lijkt een succesformule te zijn. Op de meeste percelen in de Wijcksche Waard, de Heesbeensche Uiterwaard, de Langen Bruggert en Oude Weide Steeg rondom Babyloniënbroek die onder de subsidieregeling  vallen werden volop broedende vogels waargenomen. Met hangende poten bewaakten de volwassen vogels luid krijsend hun kroost dat in het lange gras ongestoord op kon groeien. Verrassend was de vondst van grutto’s en wulpen in onverwachte hoeken, zoals bij het Hulpgat en de Midgraaf bij Almkerk en polder Den Duijl nabij Dussen.  Twaalf jaar geleden werd daar nog volop gebroed, waarna de populatie verdween. Het is daarom heel stimulerend dat de grutto’s er weer teruggekeerd zijn. Het aantal broedende tureluurs in de Wijcksche Waard neemt ieder jaar toe en het gaat erop lijken dat de gruttostand in het Land van Heusden en Altena stabiliseert. Het wordt spannend of de soort de komende jaren toe gaat nemen. Ook akkervogels als veldleeuwerik, gele kwikstaart, graspieper en patrijs lijken van de nieuwe maatregelen te profiteren.

Naast subsidie voor weidevogels is er nu ook provinciale subsidie die speciaal bestemd is voor akkervogels. De randen werden begin april ingezaaid, maar door de droogte kon het zaad maar moeilijk ontkiemen. De randen blijven zes jaar staan.